Xử lý rác thải y tế tại Việt Nam.

Xử lý rác thải y tế là vấn đề khá được quan tâm ở hầu hết trên thế giới. Tác động của rác thải y tế ảnh hưởng không nhỏ tới môi trường xung quanh. Vì vậy các bạn hãy đồng hành cùng chúng tôi để hiểu thêm về bản chất cũng như giải pháp xử lý rác thải y tế hiệu quả nhé.

Thực trạng rác thải y tế tại Việt Nam

Tình trạng rác thải y tế ở Việt Nam ngày càng diễn biến phức tạp hơn. Theo thống kê, mỗi ngày có khoảng 120.000 m3 nước thải y tế, 300-400 chất thải y tế (gồm 42 tấn rác thải độc hại) được thải ra môi trường.

Hiện nay nhiều cơ sở y tế chưa thực sự quan tâm tới việc xử lý rác thải y tế. Chúng ta có thể thấy theo số liệu sau:

  • 90% trong 1263 bệnh viện đã thu gom hằng ngày
  • Mới có 53.4% có công trình xử lý nước thải.
  • 67% cơ sở y tế có lò đốt, 32.2% xử lý rác theo những công nghệ lạc hậu như đốt lò thủ công, chôn lấp.

Chúng ta có thể thấy với tình hình trên thì tình trạng rác thải y tế tại Việt Nam sẽ càng trở nên trầm trọng hơn. Những hệ lụy nó đem lại là khôn lường. Tất cả sẽ đe dọa sự sống của các loài sinh vật, gia tăng bệnh tật,…. Ảnh hưởng đến sức khỏe và nền kinh tế.

Phân loại rác thải y tế

Rác thải y tế có rất nhiều hình dạng khác nhau, chúng ở cả dạng rắn, lỏng, khí,…

Nếu xét trên mức độ nguy hiểm, rác thải y tế được chia ra làm 2 loại:

  • Chất thải y tế thông thường: Xử lý rác thải y tế là vấn đề khá được quan tâm ở hầu hết trên thế giới. Tác động của rác thải y tế ảnh hưởng không nhỏ tới môi trường xung quanh
  • Chất thải y tế nguy hại: chứa các yếu tố gây nguy hại cho sức khỏe con người và môi trường sống, dễ lây nhiễm, dễ cháy – nổ, gây ngộ độc, ăn mòn, phóng xạ hoặc có những đặc tính nguy hại nếu không được xử lý an toàn.

Mỗi loại rác thải đều được chứa vào những thùng rác có màu sắc và ký hiệu khác nhau:

  • Vật chứa màu vàng chứa chất thải lây nhiễm có biểu tượng rác thải y tế nguy hiểm sinh học
  • Vật chứa màu đen đựng rác thải gây độc tế bào có biểu tượng chất gây độc tế bào và dòng chữ “Chất gây độc tế bào”
  • Vật chứa màu trắng đựng rác thải y tế có biểu tượng tái chế.

Một số loại rác thải phổ biến hiện nay

Thứ 1: Rác thải y tế lâm sàng.

– Nhóm A: Rác thải nhiễm khuẩn chứa mầm bệnh vi khuẩn, virus, ký sinh trùng, nấm… bao gồm các vật liệu thấm máu, dịch, chất bài tiết của bệnh nhân như gạc, bông, găng tay, bột bó gãy xương, dây truyền máu…

– Nhóm B: Là các vật sắc nhọn như kim tiêm, lưỡi dao, cán dao mổ, mảnh thuỷ tinh vỡ và mọi vật dụng có thể gây ra vết cắt hoặc chọc thủng da.

– Nhóm C: Rác thải có nguy cơ lây nhiễm từ phòng xét nghiệm như găng tay, lam kính, ống nghiệm, bệnh phẩm sau khi xét nghiệm, túi đựng máu…

– Nhóm D: Rác thải dược phẩm như dược phẩm quá hạn, bị nhiễm khuẩn, dược phẩm bị bỏ, không còn nhu cầu sử dụng và thuốc gây độc tế bào.

– Nhóm E: Rác giải phẫu bệnh là mô, cơ quan nội tạng người bệnh, động vật, mô cơ thể (nhiễm khuẩn hay không nhiễm khuẩn), chân tay, nhau thai, bào thai…

Rác thải gây độc tế bào

Vật liệu bị ô nhiễm như bơm tiêm, gạc, lọ thuốc… thuốc quá hạn, nước tiểu, phân.

Rác thải phóng xạ

Rác thải có hoạt độ riêng như các chất phóng xạ, chất thải phóng xạ phát sinh từ hoạt động chẩn đoán, hoá trị liệu và nghiên cứu. Rác thải phóng xạ gồm 3 thể rắn, lỏng, khí.

Rác thải hoá học:

Rác thải từ nhiều nguồn, chủ yếu từ hoạt động xét nghiệm, chẩn đoán bao gồm: formaldehyd, hoá chất cản quang, dung môi, etylen, hỗn hợp hoá chất…

Các loại bình chứa có áp suất:

Bình chứa khí có áp suất như bình CO2, O2, Gas, bình khí dung, bình khí dùng 1 lần… các bình này dễ gây cháy nổ, khi xử lý cần phân loại riêng.

Rác thải sinh hoạt

Không được xem là rác thải nguy hại, phát sinh từ bệnh viện, phòng làm việc như giấy báo, tài liệu đóng gói, thùng, túi nilon, thức ăn dư thừa…

Cách xử lý rác thải y tế an toàn, hiệu quả

Xử lý rác thải y tế thể rắn
  • Khử khuẩn với hóa chất: Đây là phương pháp khá khả quan áp ụng riêng cho nhóm có nguy cơ lây nhiễm cao. Chất thải sẽ được ngâm trong dung dịch Javen 1-2%, Cloramin 1-2 %, thời gian tối thiểu 30 phút.
  • Xử lý bằng hơi nóng: Phân loại rác thải và đưa vào máy khử khuẩn hơi nóng. Nhiều cơ sở y tế dùng phương pháp đun sôi liên tục 15ph cũng sẽ có hiệu quả tương tự.
  • Lò đốt y tế: Áp dụng cho chất thải dễ cháy. Để tránh ô nhiễm môi trường, nên tập trung đốt tại công ty xử lý chuyên nghiệp. Rác thải sẽ được gom lại và đốt ở nhiệt độ cao. Tất cả các chất thải đều ra tro, mầm bệnh vi sinh cũng bị tiêu diệt. Sử dụng lò đốt rác thải công nghệ có nhiều tính năng ưu việt để xử lý rác.
  • Phương pháp chôn lấp: Với rác thải thông thường cần phân loại và chôn lấp theo quy định của địa phương. Đối với rác thải y tế nguy hại cần phải trơ hóa trước khi chôn lấp.
Xử lý nước thải y tế.

Hiện nay hầu hết các bệnh viện mới chỉ đầu tư cho việc xử lý chất thải rắn bằng hệ thống các lò đốt. Đốt với chất thải lỏng mới chỉ dừng lại ở công đoạn thu gom, trong khi đó nước thải bệnh viện lại có đến 20% chất thải nguy hại. Các loại thuốc điều trị bệnh ung thư hoặc sản phẩm chuyển hoá của chúng, nếu xả thải ra môi trường không qua xử lý, có khả năng gây quái thai, ung thư cho người tiếp xúc.

Với nước thải y tế, chúng ta nên xây dựng hệ thống xử lý nước thải AAO kết hợp nhiều quá trình xử lý các chất ô nhiễm hữu cơ bằng vi sinh, đảm bảo xử lý nước thải với chi phí vận hành thấp và ổn định. Chi phí vận hành bao gồm điện năng, lương công nhân, sửa chữa bảo trì, và chi phí khác (như hút bùn, nước sạch). Hiện nay, công nghệ xử lý nước thải này đang được áp dụng thử nghiệm tại nhiều bệnh viện lớn ở TP.HCM.

Các trung tâm y tế có thể tham khảo và lựa chọn mô hình xử lý nước thải nào phù hợp với diện tích của mình. Mô hình mới sử dụng công nghệ giảm thiểu bùn dư: không cần bể lắng, không cần bể chứa bùn và không cần xử lý bùn, hoạt động với công suất 2m3/ngày.

Ưu điểm:

chi phí vận hành thấp, có thể di dời khi cơ sở y tế chuyển địa điểm. Khi cơ sở y tế mở rộng quy mô, tăng giường bệnh, có thể nối lắp thêm các môđun hợp khối mà không cần phải dỡ bỏ để thay thế. Mô hình xử lý nước thải này cần có bộ phận tiền xử lý để tiêu diệt được các virus nguy hiểm như HIV, các chất phóng xạ trị ung thư. Đối với các bệnh viện ung bướu, bệnh viện điều trị các bệnh lây nhiễm cần phải lắp công nghệ tiền xử lý mới được đưa nước thải y tế vào xử lý với nước thải chung của bệnh viện. Đối với nhiều bệnh viện, nên lựa chọn hệ thống xử lý nước thải hợp lý và tiết kiệm mặt bằng, điện, nhân công vận hành.